logowanie

przypomnij hasło | zarejestruj się

Wolne rodniki

Opis

Wolne rodniki są to substancje chemiczne, które charakteryzują się bardzo dużą aktywnością chemiczną. Z medycznego punktu widzenia ważną rolę pełnią wolne rodniki tlenowe i rodniki wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Powstają one w wielu fizjologicznych reakcjach wewnątrzkomórkowych (np. oddychania komórkowego, inaktywacji wirusów i bakterii) i dopóki "potencjał oksydoredukcyjny" komórki - odpowiedzialny za rozkładanie rodników, jest wystarczający, wszystko jest w porządku.

Problem powstaje, gdy ich ilość wzrasta, lub możliwości obronne komórki maleją, może wtedy nastąpić jej uszkodzenie, najczęściej jest to uszkodzenie błony komórkowej i materiału genetycznego. Do wzrostu ilości wolnych rodników dochodzi w przypadku palenia papierosów, picia alkoholu, przyjmowania różnych leków, stresującego trybu życia, wystawienia się na działanie promieniowania ultrafioletowego, promieniowania Roentgena, zanieczyszczeń środowiska (związki azotu, siarki), natomiast możliwości obronne komórki maleją jeśli nie dostarczamy w diecie odpowiedniej ilości antyoksydantów. Głównymi substancjami o takim działaniu są: witamina E, witamina C, witamina A, karotenoidy, a także falwonoidy i składniki mineralne miedź, mangan, selen i cynk. Istnieją również enzymy, produkowane w komórkach, które walczą z wolnymi rodnikami, są to: katalaza, peroksydaza glutationowa i dysmutaza ponadtlenkowa, jednak aktywność tych enzymów jest ściśle zależna od podaży z dietą wymienionych wyżej substancji.

Duże zainteresowanie wolnymi rodnikami powstało w ciągu ostatnich lat, ponieważ przeprowadzone badania wykazały, że nadmierna ich ilość w organizmie może prowadzić do wielu chorób, szczególnie tzw. cywilizacyjnych, czyli miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca i nowotworów, poza tym powiązano je z występowaniem zapalenia stawów, chorób jelit, chorób płuc, zaćmy, chorób neurodegeneracyjnych (choroba Alzheimera, Parkinsona) i starzeniem się organizmu.

Aby uchronić się przed niszczącym działaniem wolnych rodników, należy spożywać w codziennej diecie odpowiednie ilości wymienionych wyżej składników (witamin i minerałów), jednak aby osiągnąć pełny sukces wszystkie te składniki powinny być dostarczone w formie naturalnej, nie zaś jako preparaty farmakologiczne, dostępne w jednej tabletce. Istnieją wprawdzie doniesienia, że suplementacja witaminy E lub karotenoidówzmniejsza ryzyko wystąpienia chorób miażdżycowych, jednak można to prowadzić tylko pod kontrolą lekarską. Warto także zauważyć, że przy zbyt dużym spożyciu farmakologicznych antyoksydantów ich rola biologiczna może ulec odwróceniu i mogą zwiększać ilość wolnych rodników, takiego efektu nie obserwowano przy spożywaniu owoców, warzyw i ich przetworów. W walce z wolnymi rodnikami zalecany jest również umiarkowany wysiłek fizyczny.